26 mei 2016

Waarom het niet oké is om vogels te adopteren.

Vandaag ga ik het niet hebben over waarom het fout is om vogels te houden als huisdier want dat is redelijk vanzelfsprekend, lijkt me. Nee, vandaag wil ik het hebben over de dierenliefhebbers die zonder twijfel een vogeltje mee nemen naar huis als ze het op straat vinden. Begrijpelijk. Heel lief. Maar vaak praktisch altijd voor het vogeltje fataal. Hoe komt dat? Dat vertel ik je straks.

Dus. Iemand vind een vogeltje. Een kleine ukkiepuk die niet kan vliegen. Meenemen naar huis. Delen op Facebook en dan lees je het: het vogeltje is gestorven. Niet 1 keer maar heel vaak. Bij deze geef ik mijn mening nogmaals maar dan in een lange blogpost. Wees vrij van deze post te delen met mensen die een vogeltje gevonden hebben.

Eerst en vooral, kort maar bondig: Vind je een vogeltje, bel naar het dichtsbijzijnde vogelopvangcentrum. Vraag wat je ermee moet doen. In het beste geval zeggen ze: Breng het vogeltje hierheen. Probleem opgelost. Doen ze dat niet, bel naar een ander VOC, misschien kunnen zij wel helpen.

Maar. Vaak en al zeker tijdens de zomer, zitten de opvangs bomvol. En dan beginnen ze selectief te worden: roofvogels worden belangrijker dan duiven en kauwen, daar zijn er immers al genoeg van. Kan je het vogeltje niet zelf brengen en hebben ze hun handen vol dan laten ze het helaas volledig aan jou over. Dat is ook mij overkomen.

Jackie

Voor wie niets over Jackie weet:
Jaren geleden vond ik een gewond kauwtje. 2 opvangs heb ik gecontacteerd + enkele leden van een vogelwerkgroep. Niemand kon op dat moment helpen en ik moest me maar zien te redden met die vogel. Later bleek dit de beste beslissing.... want wanneer ik jaren later mezelf had aangemeld als vrijwilliger in 1 van die opvangcentrums, bleek dat ernstig gewonde vogels meestal de nek worden omgedraaid. Goedkoper dan euthanasie onder het motto (ik citeer de verantwoordelijke:) "Een vogel die niet meer kan vliegen, is een vogel in gevangenschap en dat staan we niet toe." Sindsdien heeft de opvang me nooit meer terug gezien. Ik was zo geschrokken van hun beleid. Want als ik in tijde Jackie naar het VOC had gebracht met zijn gebroken staart en vleugel gingen ze gezegd hebben "verloren zaak", en hop, de nek om. Maar Jackie bleef bij ons en na een jaar toewijding (ja, een volledig jaar), herstelde hij toch en nu is hij terug een wilde vogel met een partner. En ze leefden nog lang en gelukkig.

Een jaar lang werken aan vlieglessen is niet evident. Daar hebben VOC's vaak de tijd of vrijwilligers niet voor. Gelukkig zijn de meeste jonge vogeltjes gewoon ukkies die te vroeg het nest hebben verlaten. Dan geldt: enkele weken onder toezicht en de vogel terug laten vliegen (wanneer hij kan vliegen, vanzelfsprekend). Enkel in zeldzame gevallen, zoals van Jackie, gaat het om een ongeval waarbij er breuken of wonden zijn. En dan duurt het helaas veel langer voor de vogel herstelt. Maar goed, ik dwaal af. Ik wilde maar zeggen: de meeste vogeltjes die je vind op straat zijn nestverlaters. Stoere jongens die denken dat ze al kunnen vliegen maar het helaas nog niet kunnen. Of vogels met 2 linkerhanden poten die een verkeerd zetje maken en uit de boom vallen.

Waarom sterven de vogeltjes die worden meegenomen naar huis? Er zijn 2 redenen die boven alle andere redenen uitspringen: stress en ondervoeding. De meeste vogeltjes zijn zo stressgevoelig dat het hen fataal wordt. Vooral de kleine vogeltjes zoals roodborstjes, mussen, meesjes... neem je die mee naar huis, zijn ze tegen de avond al dood. Daar kan je helaas niet veel aan doen. Het vangen van het vogeltje alleen al, kan fataal zijn. Ga zo'n diertje niet knuffelen, maar steek het zo snel mogelijk in een kooi, uit de buurt van enige drukte en huisdieren zodat het kan bekomen. Als het VOC je niet kan helpen en je vind niemand die verstand heeft van dit soort vogeltjes kan je alleen maar hopen dat hij/zij straks klaar is voor zijn eerste maaltijd. De 2de reden is ondervoeding (en in de zomer dehydratie). Je weet niet hoe lang het vogeltje al op straat is... een uur? Een dag? Paar dagen? Ga er altijd van uit dat het vogeltje op zijn minst al een paar dagen aan het zwerven is...vogeltjes die zich makkelijk laten oppakken zijn er het ergst aan toe. Een verzwakte vogel heeft de energie niet meer om eten te zoeken of te vluchten als er een mens in de buurt komt. Als hij echt grote honger heeft, gaat hij misschien wel proberen te pikken op een banaan of een stukje koek. Maar kleine vogeltjes en al zéker degene die nog dons dragen, kunnen nog niet zelfstandig eten. Pikken op een bananenschijfje is niet voldoende. Op dit tempo sterft de vogel binnen een paar dagen.

Dit zijn de 2 belangrijkste redenen en tegelijkertijd eveneens de redenen die de meeste mensen over het hoofd zien. Ze veronderstellen dat je een vogeltje gewoon mee naar huis kan nemen, op de schouder, af en toe een beetje brood geven en het probleem is opgelost. Absoluut niet en daarom ben ik er ook tegen dat mensen zomaar besluiten vogels te adopteren.

Tori & Ruby
En daar zit je dan, met die vogel in de doos op de schouder, het VOC kan niet helpen (of je bent te koppig)... wat doe je dan? Kijk, de reden ik dit schrijf is omdat er altijd mensen zullen zijn die niet naar het VOC willen of kunnen. Voor deze mensen is deze blogpost geschreven en ik hoop dat het menig vogel-leventjes zal redden.

Het eerste wat je moet doen: dwangvoederen! Je weet immers niet hoe lang de vogel al uit het nest is en de eerste dagen zijn het meest kritiek. In realiteit zitten deze vogeltjes een hele dag in de boom, krijgen om het halfuur hapjes van de ouders... en hoe maak je een zwakke vogel terug sterk? Door zelf mama vogel te spelen. Dit betekent: van 7u s'ochtends tot 21u s'avonds, om het half uur voederen. Sommige opvangs beweren anders.... maar ik redeneer: hoe meer je de ouders nabootst, hoe meer overlevingskans. Dus, vaak kleine beetjes voederen. De ochtend- en avonduren kunnen verschillen naar gelang welke soort vogel je in huis hebt. Als hij om 20u al slaapt, laat je hem natuurlijk gewoon verder slapen tot s'ochtends. En bij deze heb je er een nieuwe wekker bij.

Hoe gaat dat dwangvoederen precies in zijn werk? Het is een beetje naar om te doen maar noodzakelijk als de vogel nog niet zelf kan eten. Pikken op fruit en koekjes is niet zelfstandig eten, dat is leren en vooral spelen. Pas als je hem grote hoeveelheden in 1 keer ziet eten, weet je dat hij het zelfstandig kan. 2 besjes eten per dag is niet zelfstandig eten. Net zoals 1 vlieg, een bananenschijfje, 1 dadel... deze hoeveelheden zijn te weinig om te overleven dus dwangvoederen is een must. De beste manier is droge kattenbrokken weken met water, dit maakt de brokken niet alleen zachter maar zorgt er ook voor dat de vogel vocht binnen krijgt. Intussen probeer je het bekje voorzichtjes open te krijgen door de top zijkant van het bekje te duwen met je vinger en duim en tegelijk de vogel vasthouden. (dit vraagt wel om enige handigheid) Stop daarna met je andere hand een klein stukje kattebrok in zijn keel. De vogel zal zelf zijn bekje sluiten en slikken. Herhaal tot hij geen honger meer heeft. Daarna is het tijd voor zijn dutje. Wanneer hij weer wakker is, probeer je het nogmaals en herhaal dit tot s'avonds.

Na enkele dagen kent hij het dwangvoer truukje al en ben je officieel zijn adoptie mama/papa. Dan gaat hij je beginnen roepen als hij honger heeft en zelf zijn bekje open doen. Vanaf hij zelf zijn bekje open doet is dwangvoederen niet langer nodig. Zijn eerste stapje naar zelfstandigheid. Laat iedere dag wat natte brokjes in een bakje in zijn kooi liggen (geen doos!), als hij er zin in heeft kan hij ook zelf op verkenning gaan en wat eten sprokkelen. Ook een bakje water is belangrijk, het bakje moet wel diep genoeg zijn zodat hij er met zijn hele snavel in kan. Nadien kan je zijn eten aanvullen met wat fruit, zaden en dergelijke. Geen brood of bewerkt voedsel. Een uitzondering is wekelijks eens een frietje of stukje koek. Dit is vooral van toepassing bij alles-eters zoals kraai-achtigen, duiven en meeuwen. Zij eten vaak afval en daar hoort ook bewerkt voedsel bij - zo bouw je zijn resistentie op. Maar het mag niet behoren tot zijn primaire voedselbron want dan krijgt hij een tekort aan vitaminen en kan hij problemen krijgen met onder andere de groei van zijn pluimen.

Tori
Geef ook iedere dag vlieglessen. Bij voorkeur binnen want als hij over de haag bij de buren vliegt, ben je hem natuurlijk kwijt. Binnen kan hij zoveel oefenen als hij wilt en eenmaal dat lukt, kan je hem buiten laten. Na een paar dagen tot weken is hij klaar voor de buitenwereld! Laat hem terug vrij op de plaats waar je hem gevonden hebt. Merk je dat hij niet weg vliegt, neem hem dan terug mee naar huis en probeer het later nog een keer. Misschien besluit hij wel om lange tijd bij jou te blijven, dat kan ook. In dat geval is een eigen plekje in de tuin meer dan welkom. Dan kan hij daar spelen en slapen tot hij klaar is te vertrekken.

Wat ik ook nog even kwijt wilde is dat niet alle VOC's slecht zijn. En niet alle vrijwilligers daar zijn onwetend. Zo gaf VOC 1 in tijde van Jackie wel het juiste advies maar ze hadden geen vrijwilliger beschikbaar om de vogel te komen halen. Maar hun juiste advies heeft wel Jackie's leven gered. Bij VOC 2 wilde ik niet langer werken vanwege hun euthanasie beleid. En VOC 3 heeft onlangs telefonisch aan iemand raad gegeven de vogel 3x per dag brood te geven, waardoor het vogeltje overleden is. In andere streken hoor ik gelukkig ook positieve verhalen: over hun eerlijkheid dat een vogel het misschien niet gaat redden (in plaats van liegen zoals VOC 2), de lange training een vogel ondergaat om terug te leren vliegen (in plaats van euthanasie). Kortom:  Mijn ervaring met de VOC's is niet perfect maar er bestaan natuurlijk wel uitzonderingen waar je terecht kan.

Met andere woorden: zomaar vogeltjes adopteren is niet oké want meestal overleven ze het niet. Daarom is het belangrijk dat je eerst een VOC contacteert. Luister naar wat ze zeggen. Bij twijfel, contacteer een andere VOC. Maar kunnen zij je niet helpen en besluit jij iedere dag, 7/7 je toewijding te geven dan kan je misschien alsnog het vogeltje redden. Heb je extra tips nodig? Aarzel niet van mij te contacteren via bewustgroener@gmail.com

Meer lezen? (met een hoog schattigheidsgehalte)
Lees hier over mijn eerste kauwtje Jackie:
Het verhaal van Jackie (met video)
[Photo Friday] Jackie is op bezoek (en hier nog een keer)
Lees hier het verhaal van Tori, Ruby & Morri:
Kauwtjes!
Hoe zou het nog zijn met....de kauwtjes?

3 reacties:

Lindsay Vanhove zei

Ik kreeg de volgende reactie in een Facebookgroep en wens deze te delen als ondersteuning:

"Misschien lees ik het verkeerd dus corrigeer me als dat zo is.
We moeten geen vogels van straat redden want dat kunnen we niet. We moeten ze ook niet naar een voc brengen want daar wordt ze de nek omgedraaid.
Ehh."

Mijn antwoord:

"Ja, als ik even mag corrigeren: altijd een vogeltje naar het VOC brengen tenzij je niet kan wegens ziekte/geen auto/ ander excuus. Een vogel in het VOC (die ik ken), wordt de nek omgedraaid als hij zwaar gewond is - zelf beschikt een doorsnee mens ook niet over chirurgische kennis dus veel kan je daar niet aan doen. MAAR dit gebeurt helaas ook bij een gebroken vleugel (niet kunnen vliegen) of gebroken staart (geen coordinatie)... in dat geval, indien je 7/7 beschikbaar bent, is het beter het vogeltje zelf op te voeden want dan heeft hij nog de kans te herstellen en te leren omgaan met zijn breuk. In het geval van Jackie: zijn staart was een beetje misvormd door de breuk maar hij leerde ermee vliegen - waardoor hij nu geaccepteerd is in een kauwenfamilie. Deze kans zou hij niet in het VOC gekregen hebben. Als je een vogel vind met een gebroken vleugel sta je voor een ethisch dilemma: breng je hem naar het voc, met het risico op gedood worden, of vind je iemand die 7/7 beschikbaar is maaaar wel met de kans dat de vogel nooit meer kan vliegen (want die kans bestaat). Die keuze kan ik niet voor andere maken, wel voor mezelf."

Selma zei

Interessant! Maar niks voor mij, zo'n vogel adopteren, kost veel teveel tijd... Goed dat je laat weten wat de keuze om dat wel te doen voor gevolgen heeft en dat je dat dus nooit in een impuls moet doen! Gelukkig ben ik nog nooit een verzwakt vogeltje tegengekomen hier.

Michelle zei

Goed dat je hier aandacht aan besteed. Hoe mooi het mij ook misschien lijkt om zo'n klein vogeltje groot te brengen, laat ik het liever aan de specialisten over. Wij vonden laatst een jong vogeltje midden op de stoep, het beestje was erg verzwakt. Het zou om een eenden jong ( net uit het ei) gaan, het beestje hebben wij ook naar een vogelopvang gebracht aangezien er geen ouders of nest in de buurt te vinden waren, maar ze gaven hem of haar weinig kans.